Bilgi Var, Yöntem Var… Manevî Çalışmalarda Zihin Neden Hâlâ Karışık

Manevî çalışmalarla ilgilenen pek çok kişi, bir noktadan sonra benzer bir zihinsel karmaşa yaşamaya başlar. Kim yapabilir, kim yapamaz? Hangi yöntem geçerlidir, hangisi değildir? Bir kişi kendisi için çalışabilir mi, yoksa mutlaka bir başkasına mı ihtiyaç vardır?

Bu sorular arayışın doğal bir sonucudur. Ancak mesele çoğu zaman yöntemler üzerinden konuşulurken, asıl belirleyici olan gözden kaçar. Bilgi artar, uygulamalar çoğalır; fakat zihin sadeleşmek yerine daha da yorulabilir.

Yetki, Bilgi ve Sonuç Arasındaki İnce Çizgi

Manevî alanda “yetki” olarak görülen şeyler; eğitimler, icazetler, aktarımlar ve geleneklerdir. Bunlar yol göstericidir ve kişiye bir çerçeve sunar. Ancak tek başına belirleyici değildir. Çünkü yapılan hiçbir çalışma yalnızca insan iradesiyle sonuç üretmez.

İnsan niyetiyle yönelir, çabasıyla kapıyı çalar. Kapının açılıp açılmaması ise kulun elinde değildir. Aynı yöntemi uygulayan iki kişinin bambaşka sonuçlar yaşaması bu yüzden şaşırtıcı değildir. Biri kısa sürede ferahlık hissederken, diğeri hiçbir karşılık alamayabilir.

Bu durum ne yapılan çalışmanın yanlış olduğunu gösterir ne de kişinin yetersizliğini. Sadece zamanın, şartların ve yönelişin farklı olduğunu anlatır.

Zihni Yoran Asıl Nedir?

Zihni en çok yoran unsurlardan biri, kesin cümlelerle kurulan genellemelerdir.

“Şu olmaz”, “bunu herkes yapamaz”, “şu hâlde etki etmez” gibi ifadeler, çoğu zaman kişisel deneyimlerin genelleştirilmiş hâlidir.

Oysa manevî alanda her durum kendine özeldir. Aynı görünen hayatlar, aynı iç dengelere sahip değildir.

Yöneliş, Eksiklik ve İlahi Denge

İnanç, niyet ve yaşam biçimi bu sürecin içindedir; ancak bunlar birer engel listesi olarak görülmemelidir. İnsan eksik hâliyle de yönelir, arayışıyla da karşılık bulabilir. İlahi sistem, kusursuzluğu değil; yönelişi ve samimiyeti esas alır.

Bu noktada denge önemlidir. Ne her şeyi insanın kendi gücüne bağlamak, ne de insanı tamamen pasif bir noktaya bırakmak sağlıklıdır. Kişi elinden geleni yapar, bildiği yerden yönelir ve sonucu Allah’a bırakır.

Zihnin sadeleşmesi de tam olarak burada başlar.

Bilgi ve Yöntem Arasında Zihni Kilitleyen Düşünceler

– “Bunu kendim yapamam.”

İnsan kendisi için de niyet eder, dua eder ve yönelir. Karşılık alınıp alınmaması, yalnızca kimin yaptığıyla değil; zamanın, şartların ve sonucun kişi için hayırlı olup olmamasıyla ilgilidir.

– “Bazı şeyler asla bozulmaz.”

Hiçbir durum ilahi düzenin dışında değildir. Kesinlik iddiası, çoğu zaman bilgiden değil; korkudan beslenir.

– “Şu hâlde olan kişide etki etmez.”

İnanç ve yaşam biçimi sürecin parçasıdır; ancak bunları mutlak engel gibi görmek, kişinin yönelmesini baştan sınırlar.

– “Başkası yaparsa olur, ben yaparsam olmaz.”

Sonucu belirleyen şey, yapan kişi değil; yönelişin samimiyeti ve sürecin kendi zamanıdır.

Bu düşünceler yerli yerine oturduğunda, bilgi yük olmaktan çıkar. Yöntemler sadeleşir ve kişi kendi yolunda daha sakin ilerler.